Jak odziedziczyć spadek w Polsce będąc na emigracji?

Procedury związane z postępowaniem spadkowym nie muszą być długotrwałe i nie muszą wiązać się z koniecznością wielokrotnych przyjazdów do Polski. Są jednak pewne czynności, których nie da się pominąć. Trzeba uważać na pewne kruczki i haczyki, aby wszystko przebiegło pomyślnie i aby nie narobić sobie kłopotów. W takich sytuacjach warto skorzystać z pomocy notariusza lub radcy prawnego. O procedurach stwierdzenia nabycia spadku, podziale majątku, oraz o prawie dla osoby pominiętej w testamencie opowie radca prawy, Krzysztof Niedźwiedzki z kancelarii BK Consulting.

Odrzucenie lub przyjęcie spadku

W pierwszym kroku należy zastanowić się, czy w ogóle zamierzamy przyjąć spadek, bo może on być np. obciążony długami lub po prostu nie chcemy dziedziczyć po spadkodawcy. Wtedy można go  odrzucić. Trzeba jednak mieć na uwadze, że do spadku mogą wówczas zostać powołane także nasze dzieci, które jeśli nie chcemy aby przyjęły tenże spadek, również muszą go odrzucić. Pełnoletnie mogą to zrobić same, w przypadku małoletnich należy odrzucić spadek w ich imieniu, za zgodą sądu.

Osoby mieszkające poza Polską mogą  oświadczenie o odrzuceniu spadku złożyć pisemnie w konsulacie, przed konsulem, który urzędowo poświadczy podpis. Musimy jednak pamiętać, że na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku mamy tylko 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedzieliśmy się o dziedziczeniu. Nie jest zatem możliwe odziedziczyć spadek przypadkowo, nie wiedząc o nim. Poświadczone konsularnie oświadczenie należy wysłać do sądu rozpatrującego spadek w Polsce, pamiętając o zachowaniu 6-miesięcznego terminu. Oczywiście oświadczenie mona złożyć też w Polsce, przed sądem lub notariuszem.

Bardzo ważną rzeczą jest zachowanie 6 miesięcznego terminu, bo jeśli spadkobierca nie złoży w tym czasie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku oznacza to, że przyjął go z dobrodziejstwem inwentarza. – podkreślił Krzysztof Niedźwiedzki.

 

Aby otrzymać spadek, należy w pierwszej kolejności formalnie „stwierdzić nabycie spadku” w sądzie albo „poświadczyć dziedziczenie u notariusza”.

Poświadczenie dziedziczenia u notariusza może nastąpić, kiedy wszyscy znani spadkobiercy złożą już oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku lub po upływie 6 miesięcy od otwarcia spadku (tj. od śmierci spadkodawcy).

Wniosek o stwierdzenie nabycia spadku możemy złożyć przez pełnomocnika (adwokata, radcę prawnego). Do wniosku należy dołączyć odpis aktu zgonu spadkodawcy oraz akty stanu cywilnego, z których wynika stosunek pokrewieństwa ze spadkodawcą. Co ważne, również te dokumenty możemy uzyskać przez pełnomocnika, zatem musimy osobiście stawić się w Polsce.

Obowiązkowym elementem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku jest też złożenie tzw. „zapewnienia spadkowego od spadkobiercy”, tj. oświadczenia, w którym spadkobierca wskaże, czy istnieją inne osoby, które dziedziczą po spadkodawcy oraz czy zmarły pozostawił testament.

Jeśli jeden ze spadkobierców mieszka za granicą, a dziedziczą też inne osoby, mieszkające w Polsce, to wystarczy, że one złożą zapewnienie spadkowe. Jeśli okaże się, że jednak musimy złożyć zapewnienie, istnieje możliwość (po złożeniu odpowiedniego wniosku w sądzie), przeprowadzenia tego dowodu w drodze tzw. pomocy prawnej przez konsula generalnego Rzeczpospolitej Polskiej. Nie trzeba wówczas stawiać się przed sądem w Polsce, wystarczy, że umówić się w konsulacie.

Podział spadku

W przypadku kilku spadkobierców,  kolejnym etapem postępowania spadkowego jest podział spadku, który może nastąpić na mocy umowy między wszystkimi spadkobiercami, bądź na mocy orzeczenia sądu na żądanie któregokolwiek ze spadkobierców.

Jeżeli na przykład do spadku należy jakaś nieruchomość, umowa o podział powinna być zawarta w formie aktu notarialnego. To postępowanie pozwala udzielić odpowiedzi na pytanie, jakie przedmioty majątkowe dziedziczą poszczególni spadkobiercy i w jakich proporcjach. Do momentu uprawomocnienia się postanowienia sądu o dziale spadku, spadkobiercy są współwłaścicielami przedmiotów wchodzących w skład spadku.

Podział spadku jest możliwy także u notariusza, ale tylko w przypadku jeśli spadkobiercy są zgodni co do sposobu dokonania podziału i wzajemnych rozliczeń. Jeśli natomiast spadkobiercy nie mogą się porozumieć co do podziału spadku lub wolą załatwić tę sprawę w sądzie, wówczas powinni złożyć odpowiedni wniosek. W takim postępowaniu także nie ma konieczności przyjazdu do Polski i można być reprezentowanym przez pełnomocnika.

Pominięcie w testamencie

Zdarza się niekiedy, że spadkodawcy pozostawiają testamenty, w których nie uwzględniają swoich najbliższych. Wówczas takiej osobie, która ustawowo byłaby powołana do dziedziczenia, przysługuje roszczenie o zachowek, które przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu.

Dlatego nie warto nie odkładać załatwiania formalności związanych ze spadkiem na później. – podsumował Krzysztof Niedźwiedzki.

Dla redakcji Clever People radca prawny Krzysztof Niedźwiedzki, BK Consulting

Na zdjęciu: Radca prawny Krzysztof Niedźwiedzki, kancelaria BK Consulting.

Przewiń do góry